ویژگیهای آزمونهای همآهنگ مرآت
تشخيص و تبيين وضع آموزشي موجود و برنامهريزي براي رسيدن به وضع آموزشي مطلوب به عنوان يكي از مهمترين دغدغههاي يك مدير آموزشي در سطح مدرسه يا ادارهي آموزش و پرورش تلقي ميشود. استفاده از آزمونهاي هماهنگ مرآت با راهبرد رصد علمي در مدارس با ويژگيهاي متمايز زير ابزار مناسبي براي تشخيص وضع موجود و كنترل فرايند آموزشي براي رسيدن به وضع مطلوب است. اين ويژگيها عبارتند از:
۱- مدرسه محوري
آزمونهاي همآهنگ مرآت مدرسهمحور و منطبق بر فرآيند آموزش در مدارس است. اين آزمونها
بدون اينكه دانشآموز را از محيط مدرسه دور كند، به او كمك مينمايد يادگيري خود را
جهت داده و تثبيت نمايد ضمن اينكه به فرآيند آموزش در مدرسه جهت ميدهد. يعني با توجه
به نحوهي طراحي و چيدمان سؤالات و ارايهي انواع گزارشهاي توصيفي و تحليلي بعد از
برگزاري آزمون و خدمات جانبي خود، معلمان، مشاوران و مديران مدارس را از وضعيت خود
آگاه نموده و آنها را ياري مينمايد براي بهبود مستمر فرآيند آموزش در مدرسه با سمت
و سويي مناسب برنامهريزي كنند.
۲- گامهاي آزمون متناسب
با برنامهي مدرسه
تعداد آزمونها براساس گامهاي آموزشي متناسب با برنامهي مدرسه و با نگاه ارزشيابي
تكويني و تراكمي از فرآيند آموزش در مدارس تعيين گرديده است و روزهاي آزمون طوري انتخاب
شده است كه به ساعات تدريس معلمان لطمهاي وارد نكند (روزهاي آزمون در هر نيمسال تحصيلي
براساس كمترين تعطيلي آن روز در تقويم و به صورت چرخشي انتخاب شده است.)
۳- هماهنگي با طرح درس
معلم
محتواي آزمونها منطبق بر طرح درس معلمان در مدارس برنامهريزي شده است به طوري كه
اگر معلمي تا زمان اعلام شده، محتواي درس مربوطه را تدريس نكرده باشد، از زمانبندي
استاندارد تدريس كتاب درسي عقبتر است. به عبارت ديگر بودجهبندي آزمونها راهنماي
خوبي براي اجراي طرح درس در مدرسه ميباشد.
۴- جامعه آماري گسترده
با توجه به اينكه مرآت به عنوان يك ارزشياب بيروني برگزاركننده آزمونهاي همآهنگ
مدارس در سطح وسيعي است و آزمون از نظر محتوا، اجرا و نمرهگذاري در سراسر كشور يكپارچه
است، مقايسهي نتايج، كلاسها، درسها و مدارس در يك جامعهي آماري استاندارد به مديران
مدارس كمك ميكند به اين پرسش پاسخ دهند: وضعيت آموزشي مدرسه تا چه اندازه خوب است؟
(جهت آشنايي با جامعه آماري مدارس ميتوانيد به پيوست فهرست مدارس شركت كننده در آزمونها
مراجعه نماييد.)
۵- جامعه آماري
برترينها
يكي از شاخصهاي ارزيابي مدارس، ارزيابي مدارس در رقابت با ساير مدارس موفق ميباشد.
با مراجعه به ليست مدارس شركت كننده ميتوانيد نام مدارس موفق كشور اعم از تيزهوشان،
نمونهدولتي، غيردولتي و دولتي موفق را مشاهده نماييد. مدارس ميتوانند با شركت در
اين آزمونها خود را با يك جامعه آماري قوي مقايسه نمايند.
۶- ارزشيابي از
لايههاي مختلف آموزش در مدرسه
مديران مدارس ميتوانند با برگزاري اين آزمونها از لايههاي مختلف مدرسه اعم از دانشآموز،
دبير و مشاور اطلاعات كسب نمايند و براساس اين اطلاعات اقدام به آسيبسنجي علمي براي
بهبود فرآيند آموزش مدرسه و تصميمسازي مؤثر نمايند.
۷- آسيبسنجي و
بازخوردگيري دقيق براي معلمان
گزارشهايي كه بعد از برگزاري آزمون به معلمان ارايه ميشود (كارنماي معلم و گزارش
زيرموضوعي) انعكاس دقيقي از نتايج عملكرد دانشآموزان كلاس از يك نگاه ارزشياب بيروني
و مدرسهمحور ميباشد. معلمان ميتوانند با تجزيه و تحليل اين گزارشات اقدام به ارزيابي
عملكرد خود نمايند و با توجه به تفاوتهاي فردي دانشآموزان و بسياري نكات ظريف ديگر
بهبود مستمر عملكرد خود را دنبال نمايند.
۸- كاربرد مناسب براي
دانشآموزان
برگزاري اين آزمونها به سه دليل زير براي دانشآموزان كاربردي است: دليل اول: فعاليت
قبل از آزمون دانشآموزان روزهاي قبل از آزمون انگيزهي بيشتري دارند تا مباحث آزمون
را ياد بگيرند. برنامه آزمون و استفاده از آمادگي آزمون مطالعهي آنها را جهت ميدهد
و حتي اگر دانشآموزي شب امتحاني باشد مجبور ميشود كه خود را براي آزمون آماده نمايد
و اين اجبار در بلندمدت تبديل به عادت ميشود. دليل دوم: تمركز در جلسهي آزمون دانشآموزان
در جلسهي آزمون فقط آزمون نميدهند بلكه ياد هم ميگيرند زيرا در جلسهي آزمون دقتشان
بيشتر است و در طي چند ساعتي كه در جلسهي آزمون شركت مينمايند، در اوج يادگيري هستند
و به جز مطالب درسي به چيز ديگري فكر نميكنند. دليل سوم: تثبيت يادگيري بعد از آزمون
آزمون بدون بازخوردگيري و ارزيابي پاسخهاي داده شده ناقص است. دانشآموزان ميتوانند
با به كارگيري با جوابهاي تشريحي و كارنامه دانشآموزي يا گزارشهاي زيرموضوعي از
آزمون بازخورد لازم را بگيرند و دلايل اشتباهات خود را بررسي نمايند. با اين فعاليت،
مطالب علمي سؤالاتي كه آنها به آن پاسخ صحيح داده بودند در ذهن آنها تثبيت ميشود
و مطالب علمي كه قبلاً آنها را به طور كامل فرانگرفته بودند مورد بازنگري قرار ميگيرد.
بدينوسيله دانشآموزان يك تجربهي آموزشي را در ذهن خود ايجاد مينمايند.
۹- طراحي و چيدمان
مناسب سؤالات
سؤالات آزمونهاي مرآت با توجه به هدفهاي آموزشي بلوم در حوزه شناختي (براي آشنايي
با مباني نظري به پرتو
۲
مرآت مراجعه نماييد.) و جدول مشخصات آزمون، طوري تدوين ميگردد كه آزمون قادر به تمييز
دادن توانايي علمي دانشآموزان از خيلي ضعيف تا عالي باشد و در نتايج آزمون وضعيت دانشآموزان
در هر درس به نسبت جامعه آماري استاندارد به صورت زير گزارش ميشود:
|
بالاي جامعه آماري شركت كننده در آزمون
|
۱۰% عالي
|
|
بعدي جامعه آماري شركت كننده در آزمون
|
۲۵% خوب
|
|
وسط جامعه آماري شركت كننده در آزمون
|
۳۰% متوسط
|
|
بعدي جامعه آماري شركت كننده در آزمون
|
۲۵% ضعيف
|
|
پايين جامعه آماري شركت كننده در آزمون
|
۱۰% خيلي ضعيف
|
در دفترچههاي آمادگي آزمون كه به صورت رايگان قبل از برگزاري آزمون در اختيار دانشآموزان
قرار ميگيرد اهداف آموزشي طراحي و چيدمان سؤالات توضيح داده ميشود تا دانشآموزان
و معلمان مدارس بتوانند با اطلاعات كامل و علمي، خود را براي يك ارزشيابي استاندارد
آماده نمايند و همچنين بر اساس همين اهداف گزارشهاي توصيفي و تحليلي به دانشآموزان
و معلمان ارايه ميشود.
۱۰- امکانی براي
علاقهمندان به رياضي و علوم دبستان و راهنمايي
به علت بالا بودن اهميت دروس رياضي و علوم در مقاطع دبستان و راهنمايي و علاقهمند
بودن دانشآموزان موفق به مطالعهي عميقتر در اين دروس، مرآت سؤالات اين دروس را در
دو سطح مقدماتي و پيشرفته ارايه مينمايد. پاسخگويي به سؤالات مقدماتي براي همهي دانشآموزان
الزامي است. اما مدارس ميتوانند بنا به صلاحديد خود، هر تعداد از دانشآموزان را كه
علاقهمند به پاسخگويي به سؤالات پيشرفته هستند در آزمون دروس پيشرفته شركت دهند. گزارش
دروس پيشرفته به صورت جداگانه در گزارش مشاور، كارنماي معلم، گزارش زيرموضوعي، گزارش
مقايسهي مدارس و كلاس اعلام ميشود و دانشآموزاني كه به سؤالات پيشرفته پاسخ ميدهند
(براي عدم تضعيف روحيهي دانشآموزان، كساني كه زير
۵
درصد موفق به پاسخگويي به سؤالات پيشرفته شده باشند همچون دانشآموزاني كه به اين
سؤالات پاسخ نداده باشند در نظر گرفته ميشوند) نتايج سؤالات پيشرفته را در يك جدول
جداگانه در كارنامه فردي دريافت مينمايند.
۱۱- امکانی براي مدارس
راهنمايي تيزهوشان
با توجه به اين كه بعضي از مدارس راهنمايي درس علوم را به صورت تفكيكي (فيزيك، شيمي،
زيستشناسي و زمينشناسي) همانند اكثر مدارس راهنمايي تيزهوشان تدريس مينمايند، مرآت
برنامهي جداگانهاي (مراجعه شود به صفحهي
۳۹
برنامههاي آزمون) براي اين درس تدوين نموده است كه توجه به نكات زير در اين باره الزامي
است. - مدارس بايستي در هنگام ثبتنام يا حداكثر
۲
هفته قبل از تاريخ برگزاري آزمون با دفتر مركزي هماهنگ نموده تا سؤالات جداگانه براي
آنها ارسال شود. - سؤالات در دو سطح مقدماتي و پيشرفته ميباشدا كه تعداد و سطح سؤالات
همانند سؤالات مقدماتي و پيشرفته دفترچه آزمون است. - اين سؤالات در يك بستهي جداگانه
همراه با پاسخنامه به تعداد آمار از قبل تعيين شده كه به اطلاع دفتر مركزي رسيده،
براي مدارس ارسال ميگردد. - مدارسي كه درس علوم را مطابق اين برنامه ارايه ميدهند
بايد توجه داشته باشند كه تمامي دانشآموزان يك پايه بايستي به اين سؤالات پاسخ دهند
چون كليد تصحيح بر اساس سؤالات علوم تفكيكي خواهد بود.
۱۲- امکانی منحصر به
فرد براي سنجش واقعي به صورت مجازي
دانشآموزان شركت كننده در آزمونهاي همآهنگ مرآت ميتوانند با استفاده از آزمونهاي
اينترنتي مرآت، خود را با دانشآموزاني كه در سالهاي پيش به صورت حضوري در جلسهي
آزمون حاضر بودهاند مقايسه كنند و با حضوري مجازي خود را در يك جامعه آماري واقعي
بسنجند.
۱۳- كارنامههاي مدرسهمحور
مرآت بعد از برگزاري آزمون با ارايه گزارشهاي مدرسه محور زير تمامي اركان مدرسه را
از وضعيت آموزشي خود مطلع مينمايد. دانشآموز و اولياء: آگاهي مستمر دانشآموزان و
اولياي ايشان از كمّ و كيف پيشرفت تحصيلي و نقاط ضعف و قوت آموزشي آنها ميتواند،
اولاً در انگيزش و تلاش بيشتر براي جبران نقاط ضعف و توسعهي نقاط قوت و ثانياً در
همكاري و هماهنگي فعالتر و گستردهتر با معلمان و مشاوران مدارس بسيار مؤثر و نتيجهبخش
باشد. معلم: انعكاس دقيق نتايج عملكرد دانشآموزان، جزييات مربوط به روش تدريس، تفاوتهاي
فردي دانشآموزان و بسياري نكات ظريف و دقيق ديگر به معلم، او را در جهت اصلاح مسير
به سمت هدفهاي اصولي آموزش و پرورش، بازنگري و اصلاح روشهاي تدريس، توجه بيشتر به
تفاوتهاي فردي دانشآموزان و همچنين تكيه و تأكيد بر رفع نقاط ضعف، شناخت دقيقتر
استعدادها و توسعهي نقاط قوت دانشآموزان مساعدت مينمايد. مشاور: آگاهي و دستيابي
به اطلاعات دقيق و به ويژه، ارزيابي بهتر عملكردها، اساسيترين ابزار مشاورهي آموزشي
است. مدير: مديران واحدهاي آموزشي، به انواع مختلفي از وضعيت تحصيلي دانشآموزان و
عملكرد آموزشيِ معلمان و مشاوران كسب اطلاع مينمايند. اما آنچه مهم است، اين كه اولاً
اطلاعات فراهم شده با دقت كافي و صحت قابل اعتماد تهيه شده باشد ثانياً با سرعت لازم
تهيه شده و بهنگام باشد و ثالثاً بر مبناي ارزشيابيهاي علمي و حاصلِ تكرار و استمرار
باشد.
۱۴- گزارشهاي نوشتاري
يكي ديگر از ويژگيهاي آزمونهاي همآهنگ مرآت، ارايهي گزارشهاي نوشتاري براي مديران،
معلمان و دانشآموزان ميباشد. اين گزارشها در راستاي روانسازي و سادهسازي گزارشها
براي استفادهكنندگان از گزارشها براي اولين بار در ايران طراحي شده است.
۱۵- گزارشهاي آنلاين
اينترنتي
پردازش اطلاعات آزمونهاي همآهنگ در سِرورهاي پايگاه اينترنتي مرآت به صورت يكپارچه
انجام ميگيرد و نتايج آزمونها
۸
ساعت بعد از قرائت پاسخگبرگها بر روي پايگاه اينترنتي مرآت در دسترس ميباشد. كليهي
دانشآموزان با استفاده از نام كاربري (Username) و رمز عبوري (Password) كه در پايين
پاسخبرگ آنها درج شده و همچنين مديران مدارس با استفاده از نام كاربري و رمز عبوري
كه رسماً از طرف مرآت به آنها اعلام ميشود ميتوانند نتايج آزمونها را مشاهده نمايند
و با توجه به اينكه اطلاعات كليهي آزمونهاي برگزار شده در قسمت بلاگ دانشآموزي
يا مدرسه موجود ميباشد اركان مدرسه ميتوانند به كليهي اطلاعات آزمونهاي خود جهت
بررسي روند آموزشي خود دسترسي داشته باشند.