برگه‌ی آموزش با عنوان طرح درس عملیاتی معلم برای فرایند یاددهی و یادگیری در كلاس درس

تعریف: کاربرگ، ابزار آموزشی است که از طریق خلق موقعیت‌های یادگیری فردی و گروهی در کلاس، پیوسته فرایند تدریس را ارزشیابی می‌کند و بازبینی هفتگی آن تصویر روشنی از فعالیت‌های آموزشی صورت گرفته در کلاس‌های درس را به مدیریت مدرسه ارائه می‌کند. کاربرگ طرح درس عملیاتی شده معلم است که معلم به وسیله آن می‌تواند کلیدواژه‌های اصلی را که کف آموزش می‌نامیم در کلاس به تدریس، مباحثه و بازخوردگیری بگذارد. هر برگ دو صفحه‌ای از کاربرگ، مفاهیم یک هفته آموزشی را شامل می‌شود. تدریس خلاقانه در کلاس‌های درس توسط معلم، نیازمند خلق موقعیت‌های متناسب برای مشارکت دانش‌آموز در جریان یادگیری است. کاربرگ، ابزار آموزشی است که هدف اصلی‌اش، کمک به معلم برای انتخاب شیوه‌های مناسب تدریس، در جهت رسیدن به این هدف است. کاربرگ، عرصه عملیاتی کردن طرح درس معلم در زمینه تدریس است که امکانات لازم را برای خلق موقعیت‌های یادگیری در اختیار معلم قرار می‌دهد. پرسش‌های کاربرگ به گونه‌ای طراحی شده‌اند تا در خدمت تدریس معلم باشند و بنا به تشخیص وی، در کلاس مورد استفاده قرار گیرند. این معلم است که نقش کلیدی را در به‌کارگیری مؤثر کاربرگ در کلاس ایفا می‌کند. لازم به ذکر است کاربرگ یکی از ابزارهای مهم مرسوم در جهان به منظور اجرایی کردن «اهداف قصد شده» است. به عبارت دیگر با کاربرگ به راحتی می‌توان «اهداف اجرا شده» را پیش برد.


نحوه‌ی استفاده از كاربرگ چگونه است؟

کاربرگ ابزار عملیاتی کردن اهداف طرح درس می‌باشد. استفاده از کاربرگ به عنوان آزمون هفتگی، نه‌تنها با اهداف مورد نظر در تألیف این ابزار آموزشی تعارض دارد، بلکه این امکان که با بررسی کاربرگ، بتوان به بازخورد مؤثری از کلاس درس دست یافت را نیز، از میان می‌بَرَد. کاربرگ، زمانی در یادگیری و ارتقای کیفیت آموزش مؤثر خواهد بود که دانش‌آموز بدون هیچ دغدغه‌ای و به دور از اضطراب‌های ناشی از امتحان و آزمون، تمام تمرکز خود را برای یادگیری مفاهیم پیچیده‌ای که در درکشان با مشکل روبه‌روست، صرف کند. لذا توصیه می‌گردد کاربرگ به عنوان آزمون و تکلیف در منزل به‌کار گرفته نشود.
در استفاده از «بسته مدیریت کلاسی» به معلمان توصیه می‌شود که بهتر است میان جریان تدریس خود و کاربرگ، جدایی نیندازند. به بیان ساده‌تر به جهت تسهیل در فرایند تدریس معلمان می‌توانند آموزش كلاس خود را روی كاربرگ بچینند و با كمك كاربرگ درس بدهند. شاید معلمی گمان کند، با وجود حجم قابل توجه مطالبِ کتاب درسی، استفاده از کاربرگ، امکان مدیریت زمان در کلاس درس را، از او خواهد گرفت اما پیشنهاد طراحان «بسته مدیریت کلاسی» به معلمان این است که با داشتن اعتماد به کاربرگ و تکیه بر طرح درس، زمانِ کلاسی را مدیریت کنند. به خدمت گرفتن ارزشیابی در جریان تدریس، به این معناست که همگام با آموزش یک مفهوم، از پرسش استفاده کنیم.

طراحی کاربرگ به گونه‌ای است که معلم می‌تواند از آن به عنوان مکمل طرح درس خود استفاده کند. برای نمونه، معلم قبل از آن‌که به توضیح مفاهیم جدید بپردازد، می‌تواند با سؤالی از کاربرگ، تدریس را شروع کند و به اصطلاح عیار آگاهی دانش‌آموزان از مفاهیم مرتبط با درس جدید را به دست آورد. گاهی اوقات، معلم می‌تواند به ویژگی‌های تعریف مدنظر خود اشاره کند اما تعریف کامل را در اختیار دانش‌آموزان قرار ندهد و از آن‌ها درخواسـت کند با پاسـخگویی به یک یا دو ســؤال از کاربرگ، خود به تعریفی از مفهوم مورد نظر دست یابند، سپس در کلاس درس، چند تعریف را با سایر دانش‌آموزان به اشتراک گذارد و پس از آن‌که مطلب جدید، کاملاً در ذهن دانش‌آموزان جا افتاد و تثبیت شد، تعریفی که از نظر خودش کامل است را به دانش‌آموزان آموزش دهد.

شاید برخی معلمان ترجیح دهند، با آرامش بیش‌تری مطالب را تدریس کنند و کم‌تر با سؤال و جواب‌های پی‌در‌پی تمرکز کلاس را بر هم زنند. شیوه‌های مختلفی وجود دارد تا این دسته از معلمان نیز، همچنان از کاربرگ، در حین تدریس خود استفاده کنند و با این حال دقیقاً کلاس را به سبک و سیاق مورد نظر خود مدیریت کنند. برای مثال، معلمانی که چنین شیوه تدریسی را می‌پسندند، می‌توانند با توجه به هفته آموزشی و وزن مطالب درسیِ مورد نظر، با کمک اهداف و استراتژی‌های تشریح ‌شده در «بسته مدیریت کلاسی» تدریس خود را به چند واحد تقسیم کنند و پس از تدریس هر واحد، از دانش‌آموزان بخواهند به صورت انفرادی یا گروهی، به پرسش‌های کاربرگ، پاسخ دهند. در این روش، معلم می‌تواند با گردش میان دانش‌آموزان و گرفتن بازخوردهای آنی از طریق مرور سریع مطالب آموزش‌ داده ‌شده، ضعف‌های احتمالی را رفع کند و با اطمینان بیش‌تری از تسلط دانش‌آموزان در مطالب درس جدید، به سراغ تدریس قسمت‌های دیگر برود.


ویژگی‌های اساسی کاربرگ:

  • کاربرگ‌ محتوای حداقلی و کف آموزشی تلقی می شود.
  • محتوای کاربرگ‌ عملیاتی شده اهداف قصد شده کتاب درسی است.
  • کاربرگ‌ نمونه‌ای از ارزشیابی به مثابه یادگیری تلقی می‌گردد.
  • کاربرگ‌ ابزار بازخوردگیری از فرایند یاددهی- یادگیری می‌باشد.
  • از کاربرگ‌ می‌توان به عنوان ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات و مشاهده استفاده کرد.
  • از کاربرگ‌ می‌توان به عنوان ابزارهای خودسنجی و همسالان‌سنجی نیز استفاده کرد.
  • با کاربرگ‌ می‌توان موقعیت های یادگیری جذاب و متنوع در کلاس درس ایجاد کرد.
  • از کاربرگ نباید به عنوان تکلیف و ارزشیابی‌های پایانی استفاده کرد.