سند ترسیم «اهداف قصد شده» برای هدایت فعالیت‌های آموزشی كلاس درس


تعریف: طرح درس، سندی است كه اجزای مختلف فرایند آموزشی برای مشاركت دانش‌آموز به منظور دستیابی به اهداف یك سال تحصیلی را ترسیم می‌كند. طرح درس ساختاری سازمان‌یافته برای تدریس و نقشه‌ای كلی برای هدایت فعالیت‌های آموزشی است و در آن مفاهیم، اهداف، فرصت‌های آموزشی و روش‌های ارزیابی یك درسِ مشخص، بیان می‌شود. در یك طرح درس مجموعه فعالیت‌هایی كه معلم از پیش برای رسیدن به یك یا چند هدف آموزشی ویژه تدارك می‌بیند، پیش‌بینی و تنظیم شده است و معلم با كمك طرح درس می‌تواند فعالیت‌های ضروری آموزشی را به ترتیب و در مراحل و زمان‌های مشخص و به شیوه‌ای منطقی پیش ببـرد.


نحوه‌ی استفاده از طرح درس‌های نیمه‌ساخته چگونه است؟

معلمان تمایل دارند شخصاً و با توجه به تجربه‌های قبلی خود و شرایط و محیط آموزشی که با آن روبه‌رو هستند، طرح درسی را تدوین و در کلاس، مورد استفاده قرار دهند. به همین دلیل نیز در «بسته مدیریت کلاسی» با احترام به حوزه برنامه‌ریزی و اجرای معلمان در کلاس‌های درس، طرح درس نویسی روزانه به شخص معلم واگذار شده است و در طرح درس‌های این بسته آموزشی تنها برنامه‌ریزی‌های سالانه و اهداف کلی یک سال تحصیلی مورد توجه قرار گرفته و مشخص شده‌اند. طرح درس از نقطه‌نظر دیگر قابل تأمل است و آن این است که طرح درس «بسته مدیریت کلاسی» می‌تواند یک توافق‌نامه آموزشی بین معلم و مدرسه تلقی گردد.

در نگارش اهداف کلی هر طرح درس، از الگوهای آموزشی مختلفی استفاده شده است:


1- نقشه‌های مفهومی: نقشه مفهومی یک تصویر نقشه مانند است که روابط معنادار بین مفاهیم را نشان می‌دهد و به صورت یک نمودار از جعبه‌هایی که با خطوط برچسب‌دار به هم متصل شده‌اند، تشکیل شده است. کلمات و اصطلاحاتی که مفاهیم را مشخص می‌کنند، درون جعبه‌هایی قرار داده می‌شوند و روابط بین مفاهیم متفاوت، توسط خطوط مشخص می‌شوند. نقشه مفهومی یكی از روش‌های ترسیم اهداف و ارتباط مفاهیم می‌باشد

2- اهداف آموزشی کتاب درسی
3- حیطه‌ی محتوایی: واژه‌های اصلی و كانونی هر مبحث درسی، كه در عنوان درس نیز معمولاً ذکر می‌شوند، حیطه محتوایی نام دارند. این واژه‌ها باید چنان گویا باشند كه به خوبی با روح حاکم بر آن موضوع درسی خاص، هماهنگی داشته باشند. واژه‌های كلیدی با عنوان و مسئله‌ مورد بحث در هر درس، تناسب دارند. مانند:


در پایان طرح درس، برای آشنایی بیش‌تر معلمان با شیوه‌های متنوع طرح درس‌نویسی، نمونه‌ای از یک طرح درس روزانه ارائه شده است که معلمان گرامی می‌توانند در صورت تمایل، در نگارش طرح درس روزانه خود از آن بهره بگیرند. همچنان که مشاهده شد تکمیل طرح درس روزانه، تعیین اهداف جزئی و رفتاری، مشخص کردن زمان هر فعالیت و استفاده از ابزار کمک آموزشی مربوطه که از عناصـر یک طرح درس به‌شمار می‌آیند به عهده معلم است. در طراحی «بسته مدیریت کلاسی» یک طرح درس حداقلی ارائه گردیده تا معلم با تکمیل دیگر عناصـر آن به کمک تجربه و خلاقیت خود، آموزش موفق‌تری را در کلاس درس ارائه نـماید.


ویژگی‌های اساسی طرح درس‌های نیمه‌ساخته

  • طرح درس‌های نیمه‌ساخته نمایانگر اهداف قصد شده هر درس می‌باشند.
  • طرح درس‌های نیمه‌ساخته عنصر پیونددهنده سایر عناصر بسته می‌باشند.
  • طرح درس‌ها نقشه راه فعالیت‌های آموزشی كلاس درس می‌باشند.
  • طرح درس‌ها به صورت حداقلی و نیمه‌ساخته طراحی شده‌اند.
  • طرح درس‌ها، معلمان را در درك اهداف كتاب درسی یاری می‌نمایند.
  • طرح درس‌ها باید توسط معلم مدوّن و اجرا شود.


دانلود نمونه طرح درس های نیمه ساخته

دریافت طرح درس دریافت طرح درس دریافت طرح درس